primates

بلاگ حاضر‌‍ اولين و تنهاترين منبع اينترنتي به زبان فارسي درباره ي ديرين انسان شناسي؛منشأ انسان مدرن؛ استخوان باستان شناسي و به طور كلي انسان شناسي زيستي است.

مسايل ژنتيک (۲)
ساعت ۱۱:٤٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/۳/٢٩  کلمات کلیدی:


جهش (Mutuation): هر نوع تغییر پایدار در ماده وراثتی (DNA) را که قابل انتقال به نسل بعدی باشد جهش می نامند. جهش های ژنی موجب ایجاد تغییرات جزئی در ساختار ژن شده و در نتیجه در بروز نوع صفت تاثیر می گذارند.


الل allele: ژن هایی را که بر روی یک جفت کروموزوم مشابه و در جایگاه مشخصی قرار گیرند الل (به معنی همردیف) می نامند. یک ژن ممکن است در اثر جهش به انواع مختلف تغییر یابد، بنابراین تغییریافته های یک ژن را نسبت به هم الل می نامند. مثلاً صفتی مانند سیستم خون ABO دارای سه الل A، B و O است که دارای یک جایگاه معین اند. این سه الل در اثر جهش از یک ژن اصلی به وجود آمده اند.


خالص (homozygo): فردی است که از نظر یک صفت ارثی، دو ژن شبیه به هم نداشته باشد و به عبارت دیگر الل های مختلف یک ژن را دارا باشد، مانند گروه خونی A خالص (A.A)


ناخالص (heterozygous): فردی است که از نظر یک صفت ارثی، دو ژن شبیه هم نداشته باشد و به عبارت دیگر الل های مختلف یک ژن را دارا باشد، مانند گروه خونی A ناخالص (AO)


ژن غالب یا بارز dominant: ژن هایی هستند که در هر یک از دو حالت خالص و ناخالص خصوصیات خود را در فرد بروز می دهند.


ژن مغلوب یا نهفته (recessive): ژنهایی هستند که فقط در حالت خالص و در غیاب ژن بارز خصوصیات خود را ظاهر می سازند مانند ژن “O” در افراد دارای گروه خونی OO که فقط در غیاب ژن های بارز A و B می تواند ویژگی های خود را بروز دهد.


ژنوتیپ (genotype): عبارت است از فرمول ژنتیکی و یا به عبارت دیگر ریخته (format) یا ساخت ژنتیکی هر صفت. بنا به قرار داد: معمولاً ژنوتیپ هر صفت را حداقل با دو حرف نشان می دهند که در آن ژن بارز با حرف بزرگ و ژن نهفته با حرف کوچک مشخص می شود. مثلاً گروه خونی A دارای دو نوع ژنوتیپ AA و AO است.


فنوتیپ (Phenotype): به خصوصیات ظاهری، زیست شیمیایی و یا فیزیولوژیکی هر صفت که ناشی از تاثیر ژنوتیپ است فنوتیپ گویند. مثلاً ژنوتیپ های AA و AO دارای فنوتیپ خونی A هستند و یا ژنوتیپ های BB و BO فنوتیپ گروه خونی B را دارند.


ژنوم (genome): به مجموع اطلاعات وراثتی یک سری کروموزوم ژنوم گفته می شود (سری کروموزومی عبارت است از مجموع کروموزوم های موجود در یک یاخته جنسی که در انسان شامل 23 عدد است. بنابراین یک فرد دارای دو سری کروموزومی یعنی 46 عدد کروموزوم است که هر سری آن از یکی از والدین منتقل می شود.


دو رگ یا دورگه (hyboird): نسلی که از طریق آمیزش و یا تلاقی والدینی با ژنوتیپ های مختلف پدید آمده باشند، دورگ یا دورگه نامیده می شوند.


شاید برخی مفاهیم فوق تخصصی به نظر برسد اما با این وجود درک خوبی از وراثت که در مسائل انسان شناسی فیزیکی از جایگاه خوبی بر خوردار است به ما می دهد.