primates

بلاگ حاضر‌‍ اولين و تنهاترين منبع اينترنتي به زبان فارسي درباره ي ديرين انسان شناسي؛منشأ انسان مدرن؛ استخوان باستان شناسي و به طور كلي انسان شناسي زيستي است.

فسیل انسانی در ایران و پراکندگی آثار نئاندرتال ها در ایران
ساعت ۱:۱٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱/۱۱  کلمات کلیدی: نئاندرتال در ایران ، فسیل انسانی ، بیستون ، ساعد زبرین

درباره یافتن قسیل انسانی در ایران سوالات زیادی از نگارنده پرسیده می شود، در این متن تصمیم گرفتم که هم به این سوال پاسخ بدهم و هم به پراکندگی آثار نئاندرتال ها در ایران نیز اشاره ای کرده باشم. 

سرزمین ایران در منتهی الیه جنوب شرقی قلمرو نئاندرتال ها واقع شده است. آثار دوره پارینه سنگی میانی که بسیاری از آنها را می توان به انسان نئاندرتال مربوط دانست در اغلب نقاط ایران یافت شده است. بیشترین تراکم مکان های این دوره در غرب و جنوب زاگرس یافت شده است، خصوصا در کرمانشاه و لرستان بسیار زیاد است و بیشترین تعداد مکان های کاوش شده نیز در این دو استان قرار دارند، در سایر نقاط ایران از جمله آذربایجان، قزوین، زنجان، ایلام، خوزستان،چهارمحال و بختیاری، اصفهان، فارس، هرمزگان، بوشهر، سیستان وبلوچستان، یزد،خراسان و گلستان نیز مکان های زیادی شناسایی شده اند. که می توان به موارد زیر اشاره کرد:

غارهای قلعه بزی: این غارها دارای آثار مهمی از سکونت انسان های دوره پارینه سنگی میانی است. نئاندرتال ها در فاصله زمانی بین 40 تا 50 هزار سال پیش در این غارها سکونت داشته اند.

غار کنجی نزدیکی شهرخرم آباد: آثاری از سکونت اواخر دوره پارینه سنگی میانی در این غار یافت شده که شامل دست ساخته های سنگی و بقایای جانوری آن دوره است.

پناهگاه همیان در شمال کوهدشت: 148 هزار سال، قدمت این پناهگاه است که قدیمی ترین زیستگاه سال یابی شده انسان های نئاندرتال در ایران به شمار می آید.

غارهای بیستون: در پاییز 1328 نخستین سنگواره انسان نئاندرتال در ایران، توسط یک دیرین انسان شناس آمریکایی به نام "کارلتون کون" در این غار کشف شد. تکه ای از استخوان ساعد (زند زبرین) انسان، شناسایی شد که با توجه به ویژگی های ریخت شناسی استخوان ساعد، به انسان نئاندرتال نسبت داده شد.

در کنار آثار فوق می توان به غرب زاگرس و همچنین آثار یافته شده از دوران پارینه سنگی میانی در شهرستان مبارکه اصفهان اشاره کرد.

داستان کشف نخستین سنگواره انسان دوره پارینه سنگی در ایران به پایان چنگ جهانی دوم و آغازمجدد کاوش های باستان شناسان آمریکایی در جنوب غرب آسیا باز می­گردد. یک انسان شناس آمریکایی کارلتون کون از طریق جرج کامرون از وجود غار کوچکی با نهشته های دست نخورده در نزدیکی یبستون آگاه شد. به این ترتیب در سال 1327 ابتدا این غار را شناسایی کرد و در سال بعد غار را به مدت 2 هفته حفاری کرد. در نتیجه این کاوش آثار بسیار ارزشمندی از دوره پارینه سنگی میانی از جمله بیش از پنج هزار دست ساخته سنگی، و حدود نه هزار قطعه استخوان و دندان جانوران به دست آمد.کون در بررسی بقایای جانوری کشف شده در عمق 5/3 متری کاوش، تکه ای از استخوان ساعد انسان و یک دندان پیشین، شناسایی کرد که با توجه به ویژگی­های ریخت شناسی استخوان ساعد آن را به انسان نئاندرتال نسیت داد. دندان یافت شده نیز به نظر وی متعلق به همین گونه بود. "اریک ترنکاوس" بعدها این دو یافته را بازنگری کرد و اعلام کرد که دندان پیشین متعلق به خانواده گاوسانان است نه گونه انسان و اخیراً با همکاری دکتر فریدون بیگلری نتایج مطالعه استخوان ساعد را منتشر ساخته است. بر طبق مطالعه ایشان آثار دندان های مختلف بر روی این استخوان نشان می دهد که جسد مذکور احتمالاً مدتی در کف غار باقیمانده و گوشتخواران کوچک جثه و جوندگان از آن تغذیه می کرده اند، لذا  فرد مذکور دفن نشده و جسدش مدت ها در کف غار باقیمانده است. این نمونه همکنون در موزه دانشگاهی دانشگاه پنسیلوانیا در ایالات متحده نگه داری می شود. علیرغم تلاش های بسیار هنوز مولاژی از آن برای موزه ایران تهیه نشده است.

از آقای دکتر فریدون بیگلری، مسول بخش پارینه سنگی موزه ایران باستان، سپاسگزارم